6 styczeń 2023

Tym wpisem rozpoczynam 10 rok funkcjonowania serwisu „Genealogia Żmijewskich ze Żmijewa”. Z tej okazji zamieszczam kolejne "zestawienia podatkowe", w którym wymieniam Naszych rodowców z II połowy XVIII wieku. Opracowałem je na podstawie rejestrów poborowych [podymne], wykazów kościelnych dot. opłacania dziesięciny snopowej oraz „Spisu właścicieli ziemskich w Koronie z lat  1771- 1784”.

Pola z terenu parafii w Żmijewie [Fot. Autor, 2022 rok]
Pola z terenu parafii w Żmijewie [Fot. Autor, 2022 rok]

Jeśli chodzi o ww. dziesięcinę, która oznaczała, że co dziesiąty snop zboża trafiał do spichlerza plebana, to już z końcem XVIII wieku, szlachta kręciła nosem na ten obowiązek. Dziedzice poszczególnych majątków zwracali uwagę, że źle są popisane dawne regestra, a dokumentów oryginalnych aby to zweryfikować brakuje. Tak relacjonował ich negatywny stosunek do tej daniny-  ówczesny pleban ks. Dominik Kocięcki: Jeśli oddają to z mętlicą, z kostrzewą, małe snopki i nieczyste i mały stąd pożytek. Dziesięcina przeminęła [w Królestwie Polskim w 1864 roku], a i dzisiaj na polach „snopów” już nie uświadczymy ...

Pola z terenu parafii w Żmijewie [Fot. Autor, 2022 rok]
Pola z terenu parafii w Żmijewie [Fot. Autor, 2022 rok]

Ps. Dziękuję Panu Michałowi Trzpiot za pomoc w dostępie do materiałów źródłowych.

Zestawienia podatkowe XVIII wiek.pdf
Adobe Acrobat Document 172.8 KB

21 styczeń 2023

Sankt Petersburski Instytut Historii Rosyjskiej Akademii Nauk przechowuje widymusy listów Konstantego Wasyla Ostrogskiego do namiestnika zdzięciolskiego, którym był Jan (Iwan) Żmijewski. To najprawdopodobniej ojciec, opisywanych już w serwisie, Baltazara i Andrzeja. Wzmiankowany w 1552 roku jako bojar wołkowyski [Wołkowysk, to miasto na Białorusi, obecnie w obwodzie grodzieńskim].

Portret Konstantego Wasyla Ostrogskiego [Domena publiczna]
Portret Konstantego Wasyla Ostrogskiego [Domena publiczna]

Jak podaje Wikipedia: Konstanty Wasyl Ostrogski (*1526 +1608), to książę, ruski magnat, starosta włodzimierski, wojewoda kijowski i marszałek ziemi wołyńskiej, poczwórny senator, dowódca wojsk i obrońca kresów przeciwko Tatarom, działacz oświatowy, rozwijający kulturę i oświatę na Wołyniu, założyciel szkoły i drukarni, tworząc z miasta Ostróg wybitne ognisko oświaty i gromadząc uczonych na swym dworze. Konstanty Wasyl Ostrogski był synem jednej z najświetniejszych postaci rodu – hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego (*1460 +1530), który wszedł w posiadanie miasta Zdzięcioł [miasto na Białorusi w obwodzie grodzieńskim] w 1498 roku, w którym pobudował drewniany zamek. Najprawdopodobniej w nim urzędował Nasz rodowiec.

Fragment listu do Jana Żmijewskiego [Sankt Petersburski Instytut Historii Rosyjskiej Akademii Nauk]
Fragment listu do Jana Żmijewskiego [Sankt Petersburski Instytut Historii Rosyjskiej Akademii Nauk]

Pierwszy list, pisał książę do Jana Żmijewskiego, ze Zdzięcioła pod datą 28 IX 1567 r. z nakazem przekazania klucznikowi Semenowi 10 mórg w Doroszowszczyźnie w zamian za zaścianek, który w wyniku pomiaru został przekazany duchownemu zdzięciolskiemu Cyprianowi Nikolskiemu. Kolejne listy były pisane już z Tarnowa. Pierwszy opatrzony datą 2 IV 1569 r., z nakazem umożliwienia korzystania protopopowi [dawne określenie kapłana prawosławnego wyższego stopnia, sprawującego opiekę nad kilkoma parafiami. Protopop jest w Cerkwi prawosławnej odpowiednikiem dziekana kierującego dekanatem] i diakonowi cerkwi Przemienienia Pańskiego w Zdzięciole z lasu na potrzeby cerkwi i własne, z wyłączeniem sprzedaży drewna. Kolejny z dnia 2 IV 1604 r. z nakazem przekazania 3 mórg pałamarowi [zakrystianinowi] cerkwi Przemienienia Pańskiego w Zdzięciole. Ostatni list kierowany do Jana Żmijewskiego nosił datę 12 IV 1609 r. [data wskazana w dokumencie jest błędna, ponieważ książę zmarł już w 1608 roku] z nakazem przekazania 3 mórg proskurnicy [babie wypiekającej chleb pszenny na hostię] cerkwi Przemienienia Pańskiego w Zdzięciole.